Nieuws detail

Automatisch vergunning bij te laat overheidsbesluit

In het bestuursrecht wordt vaak het verschil gevoeld tussen de juridische positie van de overheid enerzijds en de burger anderzijds. Als een belanghebbende bijvoorbeeld bezwaar wil maken tegen een besluit van een bestuursorgaan, moet dat in de regel binnen een termijn van zes weken worden ingesteld. Wordt die termijn overschreden, dan volgt onverbiddelijk de conclusie dat het bezwaar niet-ontvankelijk is en wordt het ongewenste besluit rechtens onaantastbaar.

Wanneer wordt ingezoomd op de positie van het bestuursorgaan, dan volgt ook uit de wet dat het bestuursorgaan binnen de wettelijk bepaalde termijn een beslissing moet nemen op de aanvraag. Echter, laat het bestuursorgaan die termijn verstrijken, dan is er geen man overboord. De beslissing kan alsnog worden genomen en kan ook een afwijzing van de aanvraag inhouden. Onder huidig recht ontstaat in zijn algemeenheid in ieder geval niet zoiets als een positieve beschikking als het bestuursorgaan nalaat om tijdig op de aanvraag te beslissen

De laatste jaren zijn diverse aanpassingen in de wetgeving doorgevoerd om de positie van partijen in het bestuursrecht gelijkwaardiger te maken. Recentelijk is een wetsvoorstel “Dienstenwet” in procedure gebracht dat hieraan ook een bijdrage tracht te leveren. Dit wetsvoorstel komt er – voor zover hier relevant – in essentie op neer dat als een bestuursorgaan niet of niet tijdig beslist op een aanvraag tot het geven van een beschikking, deze beschikking van rechtswege is gegeven en bovendien een positieve beschikking oplevert.

Anders dan nu, blijft de aanvrager van de beschikking dus niet lange tijd met lege handen staan. Voor de aanvrager is duidelijk wanneer hij uiterlijk een beslissing krijgt op zijn aanvraag. Wordt die termijn overschreden, dan ontvangt de aanvrager wat hij wil, namelijk een positieve beslissing.

Het bestuursorgaan is vervolgens verplicht om de van rechtswege gegeven beschikking te publiceren. Weigert het bestuursorgaan dat, dan kan het na ingebrekestelling zelfs een dwangsom verbeuren die betaald moet worden aan de aanvrager. In de wet ligt dus een belangrijke prikkel voor het bestuursorgaan besloten om datgene te doen waartoe de wet verplicht.

Waarborgen

Om te voorkomen dat van rechtswege beschikkingen ontstaan die in strijd zijn met de wet, heeft de wetgever wel een aantal waarborgen ingebouwd. Indien bijvoorbeeld uit een wettelijk voorschrift of een beleidsregel volgt dat in een beschikking steeds bepaalde voorschriften worden opgenomen, dan maken deze ook automatisch deel uit van de beschikking van rechtswege.

Daarnaast kan het bestuursorgaan aan de beschikking van rechtswege alsnog voorschriften verbinden of de beschikking zelfs intrekken indien dat nodig is om ernstige gevolgen voor het algemeen belang te voorkomen. Het bestuursorgaan kan van deze bevoegdheid slechts gebruik maken binnen zes weken na de bekendmaking van de beschikking van rechtswege. Indien van deze mogelijkheid gebruik wordt gemaakt, is het bestuursorgaan overigens wel gehouden de aanvrager de schade te vergoeden die door wijziging of intrekking wordt veroorzaakt.

Opgemerkt moet wel worden dat deze regeling niet voor alle aanvragen om beschikking zal gaan gelden, maar wel voor bijvoorbeeld verschillende ontheffingen van de motorrijtuigenbelasting (onder andere oldtimers en bijzondere bedrijfsvoertuigen, zoals voertuigen die slechts een geringe afstand op de openbare weg afleggen), de exploitatievergunning voor speelautomaten en een aantal vergunningen op het gebied van afvalinzameling.