Nieuws detail

Studiekostenbeding in arbeidsovereenkomst

Werkgevers investeren vaak in werknemers op het gebied van kennis en vaardigheden. Een werkgever bekostigt de studie van de werknemer mede teneinde daar later de vruchten van te kunnen plukken. Om de werknemer aan zich te kunnen binden, kan de werkgever met de werknemer een studiekostenbeding overeenkomen. Dit beding dient echter wel aan enkele voorwaarden te voldoen, wil er rechtsgeldig een beroep op kunnen worden gedaan.

In het studiekostenbeding komen werkgever en werknemer veelal overeen dat de werknemer onder bepaalde omstandigheden bij het einde van de arbeidsovereenkomst studiekosten aan de werkgever terugbetaalt. Vaak worden aan de terugbetaling voorwaarden gesteld, bijvoorbeeld wanneer de arbeidsovereenkomst op initiatief van de werknemer is geëindigd of wanneer de werknemer aan de werkgever een dringende reden voor het eindigen van de arbeidsovereenkomst heeft gegeven.

Voorwaarden

Het studiekostenbeding is niet wettelijk geregeld. De Hoge Raad heeft bepaald dat het systeem van de wet zich niet verzet tegen een regeling, waarbij de werknemer zich verplicht studiekosten terug te betalen indien hij tijdens of kort na afloop van de studie bij zijn werkgever vertrekt. Wel heeft de Hoge Raad enkele voorwaarden geformuleerd waar een dergelijk studiekostenbeding aan dient te voldoen:

a.         het beding dient de periode vast te stellen gedurende welke de werkgever geacht wordt baat te hebben bij de door de werknemer verworven kennis en vaardigheden;

b.         het beding dient te bepalen dat de werknemer, indien de dienstbetrekking tijdens of onmiddellijk na afloop van de studie eindigt, de studiekosten over de studieperiode aan de werkgever zal moeten terugbetalen;

c.         deze terugbetalingsverplichting vermindert naar evenredigheid van het voortduren van de dienstbetrekking gedurende de onder a. bedoelde periode.

Uit de rechtspraak kunnen vervolgens nog de volgende randvoorwaarden voor onverkorte toepassing van het studiekostenbeding worden afgeleid:

de terugbetalingsverplichting mag niet in strijd zijn met de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag;

het studiekostenbeding moet schriftelijk worden overeengekomen en de gevolgen moeten duidelijk aan de werknemer zijn uiteengezet.

De Hoge Raad heeft voorts overwogen dat een terugvordering door de werkgever van studiekosten onder omstandigheden in strijd kan zijn met de eisen van ‘goed werkgeverschap’, indien het initiatief tot beëindiging van de dienstbetrekking bij de werkgever ligt.

Duidelijke formulering

Het is niet eenvoudig om als werkgever de gemaakte studiekosten terug te vorderen. Bij het opstellen van het studiekostenbeding is zorgvuldigheid geboden. Gelet op de ernstige consequenties die een studiekostenbeding voor de werknemer kan hebben, zijn rechters vaak geneigd de werknemer in bescherming te nemen. Het is dan ook van belang om aandacht te schenken aan een duidelijke formulering van het beding. Dit geldt zowel bij vaste als tijdelijke dienstverbanden. Als de werknemer niet weet waartoe hij zich verplicht, zal een vordering tot terugbetaling snel stranden. Het verdient dan ook de voorkeur om per opleiding een op maat gesneden studiekostenbeding overeen te komen.